Íslendingar er nú í 13. sæti yfir þjóðir heimsins þar sem hlutfall bólusettra er hæst og það hæsta á Norðurlöndum. 9,4 prósent eru fullbólusett og fjórða bóluefnið, frá Jansen, er væntanlegt.

Ingileif Jónsdóttir, prófessor í ónæmisfræði, telur árangurinn skýrast af samstarfi við Evrópusambandið. Það hafi verið eina leiðin.

„Við sem lítil þjóð hefðum aldrei getað samið við öll þessi fyrirtæki upp á eigin spýtur, vitandi ekkert um hvað yrði viðurkennt, hraða og framleiðslugetu þegar samningar hófust,“ segir Ingileif.

Stjórnvöld hafa rætt við fyrirtækin fyrir utan samstarfið en Ingileif efast um að árangurinn væri jafn mikill utan Evrópusamstarfsins.

Samkvæmt greiningu Financial Times er Ísrael sem fyrr með hæsta bólusetningarhlutfall heims. Þar eru 55 prósent fullbólusett. Þar á eftir koma Síle, Barein og Bandaríkin með rúmlega 20 prósent.

Í Bretlandi hafa 60 prósent fengið fyrstu sprautu. Þar sem aðallega er notað AstraZeneca, sem þarf þrjá mánuði milli sprauta, hafa aðeins 11 prósent lokið bólusetningu.

Í Evrópusambandinu hafa 6 prósent verið fullbólusett en í löndum á borð við Japan, Suður-Kóreu, Nýja-Sjáland, Suður-Afríku og Indland er hlutfallið innan við eitt prósent. Fáir sem engir eru fullbólusettir í Ástralíu, Kína, Sádi-Arabíu og mörgum ríkjum þriðja heimsins.

Hátt hlutfall fullbólusettra á Íslandi skýrist að mestu leyti af því hversu mikið hefur borist af bóluefni Pfizer, þar sem aðeins tvær vikur þurfa að líða milli sprauta.

Mjög lítið hefur borist hingað af bóluefni Moderna, aðeins um sex þúsund skammtar.

Ingileif Jósdóttir prófessor í ónæmisfræði

„Moderna hefur reynt að auka framleiðslugetuna en hefur veitt mjög stórum hluta til Bandaríkjanna þar sem það var fjármagnað af bandarísku heilbrigðismálastofnuninni,“ segir Ingileif.

Fleiri bóluefni eru á áætlun, svo sem hið þýska Curevac, franska Sanofi og rússneska Spútnik. Curevac og Sputnik eru komin í áfangamat hjá Lyfjastofnun Evrópu.

Ingileif segir að samþykki gæti legið fyrir í lok apríl eða maí. Spurningarmerki sé þó við afhendingargetuna. Reiknað sé með hjarðónæmi í sumar og gætu þessi bóluefni verið komin fyrir þann tíma.

Ingileif segir eina stærstu spurninguna núna hvort börn verði bólusett. Á Íslandi eru á áttunda tug þúsunda barna. Ný rannsókn frá Pfizer gefi góða niðurstöðu.

„Ef það kemur grænt ljós á bólusetningar barna fljótlega vona ég að stjórnvöld hér heimili það einnig,“ segir Ingileif.