Ragga Holm á aðeins eina minningu af blóðmóður sinni á lífi. Fíknivandi móðurinnar erfðist milli kynslóða og glímdi Ragga við marga drauga áður en líf hennar komst á réttan kjöl.

Tónlistarkonan og plötusnúðurinn Ragnhildur Jónasdóttir, ætíð kölluð Ragga Holm, átti óhefðbundna æsku. „Þegar ég fæddist voru foreldrar mínir ekki á þeim stað að geta hugsað um lítið barn,“ útskýrir Ragga. Föðuramma og -afi Röggu tóku hana í fóstur þegar hún var nokkurra mánaða gömul og ólu hana upp þar til hún byrjaði í grunnskóla.

Sex ára gömul flutti hún til föður síns og Ellu, konu hans, sem hún hefur kallað mömmu frá því hún var þriggja ára.

„Ég kynntist aldrei blóðmóður minni og hitti ekki móðurfjölskylduna fyrr en í jarðarförinni hennar,“ segir Ragga. Móðir Röggu barðist alla tíð við mikla fíkn og lifði flest sín ár á útjaðri samfélagsins.

Blóðmóðir Röggu var aldrei í stakk búin til að geta alið upp barn, en áður en Ragga kom í heiminn eignaðist hún strák sem var einnig sendur í fóstur. „Hann var ekki jafn heppinn og ég. Hann fór í fóstur til annarrar fjölskyldu og var á milli fjölskyldna í einhvern tíma.“ Móðir hennar eignaðist síðar tvo aðra stráka sem ólust upp annars staðar.

Einn dagur lifir í minningunni

„Ég kynntist þessari mömmu aldrei en ég man að ég fékk að hitta hana þegar ég var sjö ára.“ Það er eina minningin sem Ragga á af móður sinni á lífi. „Ég hafði séð einhverjar myndir af okkur saman þegar hún lá inni á meðferðarheimili en var of lítil til að muna eftir því.“

Þessi eini dagur sem mæðgurnar eyddu saman er enn ljóslifandi í minningunni. „Við bökuðum saman skúffuköku og ég fékk að vera hjá henni í smá tíma,“ segir Ragga. Heimsóknin átti að vera upphaf að reglulegum mömmuhelgum en aldrei varð af því. „Ég fór heim eftir þennan dag og hitti hana síðan aldrei aftur.“

Tenging Röggu við móður sína hvarf þó ekki alfarið þennan dag, þar sem hún fékk árlega jólagjafir frá móðurfjölskyldu sinni á Höfn í Hornafirði. „Ég fékk gjafir frá þeim þar til ég var þrettán ára, en skildi í raun ekkert í því þar sem ég þekkti þetta fólk ekki neitt.“

Ragga kveðst aldrei hafa upplifað löngun til að hitta blóðmóður sína eða móðurfjölskylduna í æsku. „Ég var að einhverju leyti búin að gleyma að ég ætti blóðmóður einhvers staðar annars staðar, enda rosalega heppin með Ellu mömmu.“

„Yfirleitt þegar ég er í maníu verð ég rosalega sjálfhverf. Í þessu ástandi umturnast ég og verð skel af sjálfri mér og breytist í einhvern djöful.“
Fréttablaðið/Sigtryggur Ari

Vinabeiðni frá mömmu

Þegar Ragga var 24 ára reyndi blóðmóðir hennar að komast í samband við hana. „Árið 2011 fékk ég vinabeiðni á Facebook og þá var það hún.“ Geðshræring yfirtók Röggu þegar hún sá nafn móður sinnar og kveðst hún ekki hafa vitað hvernig hún ætti að bregðast við. Vinabeiðnin var því aldrei samþykkt. Tveimur vikum síðar gifti móðir hennar sig. „Ég sé fyrir mér að hún hafi verið að reyna að glæða lífi í samband okkar með því að bjóða mér í giftinguna.“

Skömmu eftir brúðkaupið fékk Ragga símtal frá hálfbróður sínum, sem greindi henni frá því að móðir þeirra væri í dái á gjörgæsludeild. „Ég man að ég spurði ekki hvað hefði komið fyrir og fann engar tilfinningar þegar ég fékk þessar fréttir.“

Ótal spurningar hafi þó vaknað við símtalið. „Ég vissi ekkert hvað ég ætti að gera eða hvað myndi taka við, hvort þetta væri tækifæri til að kveðja hana á spítalanum eða hefja samtal á ný.“ Að lokum treysti Ragga sér ekki til að taka skrefið. Daginn eftir fékk hún símtal um að móðir hennar væri látin, aðeins 43 ára að aldri.

Rannsakað sem morð

Andlátið var rannsakað sem morð og lá eiginmaður hennar undir grun. Fjallað var um málið í öllum fjölmiðlum og í kjölfarið voru fleiri ástríðuglæpir sem framdir hafa verið á landinu rifjaðir upp á forsíðum blaðanna. „Eiginmaður hennar var í þannig ástandi að hann gat ekki með góðu móti gefið skýrslu um málið. Ég veit ekki hvort hann hafi verið í sjokki eða hvort hann hafi ekki munað hvað hafði gerst.“

Hjónin voru bæði fíklar en Ragga kveðst ekki vita á hvaða braut þau voru á þessu stigi lífs síns. „Við krufningu kom síðan í ljós að hún hefði látist af höfuðhöggi sem væri ekki af völdum barsmíða.“

Í seinni tíð fór Ragga að grennslast fyrir um æviskeið blóðmóður sinnar á netinu. „Þar sá ég að þegar hún var á mínum aldri, rúmlega þrítug, bjó hún í stórskemmdri Mözdu.“ Það hafi verið átakanlegt að sjá svart á hvítu hversu erfið ævi blóðmóður hennar hafi verið.

Fyrirfór sér þegar æskuástin fór

Blóðmóður Röggu var fylgt til grafar á Höfn og þáði Ragga boð í jarðarförina. „Ég fór með mömmu Ellu og þar hitti ég móðurfjölskyldu mína í fyrsta skipti svo ég muni eftir.“

Í jarðarförinni tók Ragga eftir að eiginmaður blóðmóður hennar var hvergi sjáanlegur. „Ég spyr mig hvort það hafi verið af skömm eða of mikilli sorg.“ Enn hafi verið mikill hiti yfir því hvort andlátið hefði átt sér stað með saknæmum hætti.

Rúmum mánuði eftir jarðarförina fyrirfór eiginmaður blóðmóður hennar sér. „Þetta hefur bara verið of mikið fyrir hann. Þetta var æskuástin og þau voru nýsameinuð aftur en svo deyr hún og þá hafði hann engan tilgang til að lifa lengur.“

Eiginmaður hennar var í þannig ástandi að hann gat ekki með góðu móti gefið skýrslu um málið. Ég veit ekki hvort hann hafi verið í sjokki eða hvort hann hafi ekki munað hvað hafði gerst

Minnti á móður sína

Haldin var sérstök kistulagning fyrir Röggu og hálfbróður hennar til að þau gætu séð móður sína. „Þetta var allt mjög óraunverulegt, ég var að horfa á móður mína dána eftir að hafa ekki séð hana í nærri tvo áratugi.“ Það hafi komið á óvart hve líkar mæðgurnar voru í útliti.

„Ég fór ekki að gráta og var mjög yfirveguð og tilbúin í jarðarförina,“ lýsir Ragga. „Eða ég var það þar til mamma hennar, eða amma mín, labbar upp að mér og spyr hágrátandi hvort ég viti hver hún sé.“ Þá hafi flóðgáttirnar opnast. „Ég fattaði að hún hefði verið að missa dóttur sína og sjá mig í fyrsta skipti síðan ég var smábarn.“ Það hafi loksins runnið upp fyrir henni hve tengd hún væri fólkinu á staðnum.

„Það var svolítið yfirþyrmandi að vera orðin svona mikil dóttir hennar þegar hún dó.“ Fólk hafi leitað til hennar og vottað samúð sína. „Mér fannst ég eiginlega ekki eiga rétt á því af því að ég hafði aldrei verið tengd henni. En svo sá ég alveg hvað fólk sá, þau sáu einu dóttur hennar, hvað ég var lík henni og hversu mikið hún átti í mér.“

Villtist í neyslu

Ragga erfði þó fleira en útlit móður sinnar. „Það er alltaf sagt að maður fái sitt lítið af hverju af genum foreldra sinna og ég kenndi alltaf mömmu um hvernig áfengi og annað hafði áhrif á mig.“

Á tímabili fór Ragga að drekka mikið og illa. „Neyslan hafði ekki mikil áhrif á mitt daglega amstur, ég mætti enn þá í vinnuna og sinnti mínum skyldum.“ Það fór þó að bera á brestum og fljótt fór lífsstíllinn að taka sinn toll.

Um vorið 2015 varð Ragga fyrir alvarlegri líkamsárás af hendi manns sem hún kannaðist við. „Ég var heima hjá fyrrverandi kærustu hans og hann ræðst á mig í öfundsýki vegna þess að hann grunar að það sé eitthvað í gangi okkar á milli.“

Árásarmaðurinn hrinti henni á ofn og sparkaði í höfuð hennar liggjandi. „Ég fékk í kjölfarið stórt ör á andlitið, sem ég horfi á á hverjum einasta degi í spegli og er minnt á hvaðan það kom.“ Maðurinn neitaði að hringja í sjúkrabíl svo leigubíll keyrði Röggu og vinkonu hennar á sjúkrahús.

Kæran felld niður

Á sjúkrahúsinu hringdi Ragga í vinkonu sína og tilkynnti að botninum hefði verið náð. „Vinkona mín hringdi á Vog og degi seinna er ég flutt til hennar og fór svo í meðferð.“ Dvölin á Vogi varði í tíu daga. „Ég þurfti að átta mig á aðstæðum og finna drifkraftinn til að hætta að drekka.“

Þá þegar tók hún ákvörðun um að lenda aldrei aftur í álíka aðstæðum. „Ég náði að sjálfsögðu að kenna sjálfri mér um að hafa orðið fyrir líkamsárás og fannst ég vera veikburða.“

Eftir að hafa útskrifast af Vogi kærði Ragga árásina, en kæran var felld niður með þeirri útskýringu að um væri að ræða orð gegn orði. „Það skildi mig eftir í molum að hann hefði ekki þurft að bera ábyrgð á neinu og að vinkona mín hafi ekki þorað að bera vitni gegn honum.“ Í kjölfar árásarinnar var Ragga greind með áfallastreituröskun sem hún hefur unnið í síðan.

„Heppilega fíluðu þær mig en ég var enn þá geðveikt lítil í mér því þær voru bara stjörnurnar mínar.“
Fréttablaðið/Sigtryggur Ari

Endurskrifaði námsbækurnar

Þetta sama ár útskrifaðist Ragga úr tómstunda- og félagsmálafræði frá Háskóla Íslands með 9,8 í einkunn fyrir lokaverkefni, þrátt fyrir að skólaganga hafi ávallt verið henni erfið. „Það hrjáði mig mikið að vera ofvirk og með athyglisbrest í grunnskóla og menntaskóla,“ segir Ragga, sem skildi ekki hvers vegna hún gat hvorki lært né munað neitt.

„Ég get þakkað Ellu mömmu fyrir að hafa dröslað mér í gegnum þetta nám, annars hefði ég aldrei orðið stúdent.“ Ella lagði blátt bann við að Ragga hætti í menntaskóla þegar hún var ári á eftir jafnöldrum sínum. „Hún vildi ekki að ég gerði sömu mistök og hún en mér fannst þetta vera dauðadæmt.“

Ella lagði mikið á sig til að koma Röggu í gegnum námið og las allar námsbækurnar hennar og endurskrifaði þær á mannamáli í stílabók. „Það bjargaði mér og ég fór frá því að fá 2 í einkunn á söguprófi í að fá 9,8.“

Greind með geðhvarfasýki

Eftir að hafa útskrifast úr háskóla lygndi sjóinn og allt var á uppleið. „Næstu tvö ár var ég edrú en fann samt að það var eitthvað að. Ég fór mikið upp og niður, ég vaknaði og allt var geðveikt og ég var með svakalegan drifkraft og svo vaknaði ég daginn eftir og sá ekki tilgang í að fara á fætur.“

Sveiflukenndar tilfinningarnar skýrðust síðan þegar Ragga var greind með geðhvarfasýki tvö. „Að greinast með bipolar útskýrði margt fyrir mér, vegna þess að fólk með þennan sjúkdóm á alls ekki að drekka.“ Taugaboðin í heilanum stangist á hvert við annað og kalli iðulega fram maníu þegar áfengi er haft um hönd.

„Yfirleitt þegar ég er í maníu verð ég rosalega sjálfhverf. Í þessu ástandi umturnast ég og verð skel af sjálfri mér og breytist í einhvern djöful.“

Viðeigandi lyf kölluðu fram áður óþekktan stöðugleika og það var þá sem Ragga byrjaði í rappsveitinni Reykjavíkurdætrum sem hafði lengi verið hennar uppáhaldshljómsveit. „Ég sendi lag á eina þeirra sem var þvílíkt skref fyrir mig þar sem ég hafði eiginlega ekki gefið neitt út.“ Ragga hafði þó lengi verið þekkt nafn í plötusnúðaheiminum hér á landi og því ekki að undra að dæturnar tóku vel í uppástunguna.

Töluvert stress hafi fylgt því að hitta hljómsveitina í fyrsta skipti. „Þær voru ekki vinkonur mínar á þessum tíma svo ég var allt í einu að fara að vinna með stelpum sem ég leit ótrúlega mikið upp til en þekkti ekki neitt.“

Úr grúppíu í hljómsveit

Úr samstarfinu kom lagið Reppa heiminn sem sló rækilega í gegn og ekki leið á löngu þar til Röggu var boðið að vera fastur meðlimur í hljómsveitinni. „Heppilega fíluðu þær mig en ég var enn þá geðveikt lítil í mér því þær voru bara stjörnurnar mínar.“

Fljótlega fór Ragga úr því að vera grúppía í að vera vinkona og ferðaðist um allan heim með sveitinni. „Ég var eiginlega í sjokki þegar við stóðum allt í einu fyrir framan sex þúsund manns að spila. Það var tryllt.“

Lífið lék við Röggu sem taldi það því öruggt að byrja að fikta aftur með áfengi. „Við tók þriggja mánaða tímabil þar sem ég hætti að taka lyfin mín og fór í sturlaða maníu,“ viðurkennir Ragga alvarleg.

Tónlistarhátíðin Sónar varð síðan til þess að Ragga klessti á vegg. „Ég var búin að vera á þriggja daga fylleríi þegar ég mætti í hljóðprufu um morguninn.“ Hljómsveitarmeðlimir sögðu henni að fara heim að hvíla sig og koma aftur um kvöldið ef hún treysti sér til.

„Ég kom og spilaði mitt versta gigg í lífinu,“ segir Ragga og strýkur ennið. Textinn hafi gleymst og sum lögin líka. „Eftir að hafa jarmað þarna á sviðinu áttaði ég mig á því að ég var búin að missa tökin og hætti aftur að drekka.“

Ragga mælir ekki með því að fólk með greiningar á pari við hennar reyni að drekka. „Fyrir þau sem halda að maður geti stjórnað þessu vil ég segja af minni reynslu að það er ekki hægt. Það hreinlega virkar ekki.“

Árið 2018 gaf Ragga út plötuna Bipolar sem fjallar um geðhvarfasýkina. „Þessi plata er svolítið sveiflukennd í gegnum maníu og depurð og sambandsslit og mjög „random“ plata með ekkert „concept“ eða neitt, nema bara ég fer upp og ég fer niður.“

Plata Röggu fékk aldrei sömu útreið og tónlist Reykjavíkurdætra sem þurftu að þola ófá opinber skítköst. „Ég hef aldrei fengið álíka athugasemdir á Youtube og Reykjavíkurdætur.“ Við myndbönd rappsveitarinnar hrannist ávallt inn hrottalegar athugasemdir. „Margir sem segja að það eigi að hópnauðga meðlimum bandsins og að tónlistin sé eins og að vera nauðgað í eyrun og annað ógeð.“

Mögulega komi það illa við fólk að sjá svo mikið af konum gera tónlist saman. „Þjóðin hefur málað íslenska kvenrappara sem lélega rappara og við fáum ekki sömu tækifæri og strákarnir.“

Uppgötvaði sama kynið

Í menntaskóla tók lífið nokkuð óvænta stefnu eftir að Ragga kyssti stelpu í fyrsta skipti. „Það var svo æðislegt og þá áttaði ég mig á ástæðunni fyrir því að mér fyndist stelpur svona æðislegar.“ Allir strákar hafi bliknað í samanburði við þær.

Fjölskyldan mín hefur alltaf verið mjög opin og það hefur aldrei vottað fyrir fordómum

„Það var ákveðið tískufyrirbæri þá að stelpur voru að kyssast á skólaböllum og ég nýtti það tækifæri út í ystu æsar.“ Stuttu síðar drap æskuástin á dyr. „Þá uppgötvaði ég lífið upp á nýtt. Við byrjuðum saman í laumi, enda feimnismál á þessum tíma, og vorum saman í nokkur ár.“ Þær vissu aðeins um eitt lesbískt par í Keflavík og héldu því sambandi sínu leyndu fyrir foreldrum sínum.

Ragga þurfti þó aldrei að koma út úr skápnum fyrir Ellu mömmu sinni og pabba sem komust að hinu sanna upp á eigin spýtur. Það atvikaðist þannig að það upphófst rifrildi milli Röggu og móður hennar, sem endaði á því að hún rauk út í skúr þar sem herbergið hennar var staðsett. „Ég bað þá kærustuna mína um að koma yfir og við fórum síðan að sofa og gerðum það sem því tilheyrir.“

Mamma hennar fékk á þeim tímapunkti samviskubit og ákvað að kíkja út í skúr. „Hún opnar þá dyrnar, lokar þeim aftur, fer til pabba og segir honum að hún haldi að ég og vinkona mín séum að gera eitthvað saman.“ Þær upplýsingar hafi verið dregnar í efa svo Ella fékk föður hennar til að koma og leggja við hlustir hjá skúrnum. „Og þannig komast foreldrar mínir að því að ég og fyrsta kærastan mín vorum saman,“ segir Ragga hlæjandi, en hún hefur húmor fyrir atvikinu í dag.

„Fjölskyldan mín hefur alltaf verið mjög opin og það hefur aldrei vottað fyrir fordómum.“ Ekki tóku allir upplýsingunum eins vel og flutti kærasta Röggu því í skúrinn til hennar. „Mömmu og pabba fannst það bara gaman.“

Úthverfadraumurinn

Litríkasta tímabili í lífi Röggu er langt frá því að vera lokið, en henni hefur tekist að skapa sér nokkuð stöðugt líf í óstöðugum bransa. Tónlistin, plötusnúðagiggin og útvarpið svali sköpunarþránni og Ragga stýrir þáttum á KissFM alla virka daga.

„Fyrir ári hefði verið hinn fullkomni tími til að rústa öllu, því alltaf þegar velgengnin bankar upp á missi ég tökin.“ Sú varð þó ekki raunin og flutti Ragga úr miðbænum í Hafnarfjörðinn með kærustu sinni til þriggja ára. Þar keyrir hún um á Teslu, reynir að borða hollt og fylgja rútínu.

„Ótrúlegt en satt, þótt mig langi til að verða Avicii-týpa af stórstjörnu í útlöndum og þrái sviðsljósið var þetta alltaf draumurinn, að eiga fjölskyldu, búa í fallegri íbúð og að allt væri rólegt í kringum mig,“ viðurkennir Ragga. „Ég er búin að læra af mistökum og núna hef ég of miklu að tapa til að leggja líf mitt að veði.“