Kínverjar hafa staðið fyrir hörðum mótmælum seinustu viku og hafa þau ekki verið jafnútbreidd í meira en þrjá áratugi. Gremja almennings í garð harðra sóttvarnareglna og dvínandi efnahags hefur verið áberandi.

Fyrir viku síðan létust tíu manns í eldsvoða í vesturhluta Kína. Það tók um þrjá klukkutíma að slökkva eldinn og hafa margir í Kína kennt hörðum sóttvarnareglum um það hvernig fór.

Í kjölfarið spruttu upp mótmæli á götum Kína þar sem almenningur virtist hafa fengið sig fullsaddan af langvarandi boðum og bönnum.

Löngu áður en Covid-19 kom hafði tíðkast hjá íbúum Kína að ganga með andlitsgrímur, allt frá sjötta áratug síðustu aldar. Ástæðurnar tengdust bæði umhverfi og menningu, en notkun gríma stórjókst eftir SARS-faraldurinn árið 2002.

Í Kína býr tæplega einn og hálfur milljarður manna og er því smithættan mjög mikil. Það ríkir einnig svipuð menning í Kína og nágrannaríkjum í Asíu hvað smithættu varðar. Algeng hugsun kveður á um að sé einstaklingur með kvef eða önnur veikindi þá græði samlandi hans lítið á því að smitast líka. Hjarðhugsun er því nátengd þessari menningu og getur það útskýrt þá miklu þolinmæði sem Kínverjar hafa haft gagnvart sóttvarnareglum fram til þessa.

Núllstefna stjórnvalda

Mikill fjöldi fólks frá mismunandi löndum fór í nóvember til Katar á HM í knattspyrnu og safnast þar saman á leikvöngum án þess að hafa áhyggjur af sóttvarnareglum.

Mótið sjálft er ritskoðað í Kína til að koma í veg fyrir að myndir af grímulausum stuðningsmönnum á leikvöngum mótsins birtist á sjónvarpsskjám Kínverja. Spurningar hafa engu að síður vaknað á meðal kínversks almennings sem spyr hvers vegna restin af heiminum er laus við þær reglugerðir sem halda áfram að gera þeim lífið leitt.

Stjórnvöld í Kína hafa nýlega greint frá því að búið sé að bólusetja 65,8 prósent af íbúum yfir áttræðu og er það töluverð hækkun frá 11. nóvember þegar sú tala var í kringum 40 prósent.

Þrátt fyrir þessa aukningu er prósentutala bólusetninga aldraðra töluvert minni en í öðrum ríkjum. Í ofanálag eru Kínverjar enn að notast við bóluefni sem ver aðeins gegn fyrsta afbrigðinu.

Í augum stjórnvalda er gild ástæða til að viðhalda núllstefnu Covid á meðan engar aðrar lausnir eru í boði. Það gæti einnig verið kostnaðarsamara að hleypa almenningi út á götur landsins á ný.

Samkvæmt Sam Fazeli, lyfjasérfræðingi hjá Bloomberg, þá gæti algjör opnun í Kína orðið til þess að 5,8 milljónir manns enduðu á gjörgæsludeild, í landi sem býr aðeins yfir fjórum gjörgæslurúmum á hverja 100.000 íbúa. Breska heilbrigðisstofnunin Airfinity býst einnig við því að allt frá 1,3 til 2,1 milljónir Kínverja gætu dáið ef öllum reglum yrði aflétt.

Farið of langt

Magnús Björnsson, forstöðumaður Konfúsíusarstofnunarinnar Norðurljósa, segir að þrátt fyrir nauðsyn þess að verja almenning í Kína gegn Covid, þá furði hann sig á því hversu ósveigjanleg kínversk stjórnvöld hafa verið. Nágrannaþjóðir Kína tóku svipaða stefnu en hafa endað á allt öðrum stað hvað sóttvarnareglur varðar.

Hann ber saman stefnu Kína við Víetnam og Indónesíu, sem voru bæði með lágar smittölur og höfðu sett í gang svipaða stefnu og Kínverjar. Hugsunarháttur í nágrannaríkjum hafi verið allt öðruvísi og snúist meira um raunsæi og vísindi.

„Það er ákveðið vandamál þegar menn í Kína byrja að tala um „stríðið gegn kórónaveirunni“ eins og verið sé að tala um einhverja allsherjarbyltingu. Það er búið að leggja svo mikið undir og þau eru búin að fjárfesta hugmyndafræðilega svo það er ekki hægt að bakka núna,“ segir Magnús.

Kínverskur efnahagur hefur einnig tekið mikla dýfu í kjölfar þessarar stefnu. Mældist árleg þjóðarframleiðsla Kína í sumar í kringum 0,2 prósent og hefur ekki verið svo lág í tuttugu ár. Sambland af efnahagsfórn og óvissu um sóttvarnastefnu virðist hafa verið kraumandi í nokkur ár og var mannskæði eldsvoðinn einungis kornið sem fyllti mælinn.

Stjórnin mun sitja áfram

Eftir að myndbönd sem sýndu mótmælendur kalla eftir afsögn Xi Jinping forseta birtust á samfélagsmiðlum var þeirri spurningu varpað fram hvort tími kommúnistaflokksins væri liðinn undir lok.

Kínversk stjórnvöld hafa einnig hert verulega tök sín og munu að öllum líkindum halda áfram að gera það í samræmi við lagfæringar á sóttvarnastefnu sinni.

Ógnin í garð kínverskra stjórnvalda kemur fyrst og fremst utan frá, frekar en að innan. Það skýrist aðallega af að það er enginn staðgengill sem er reiðubúinn að taka við, skyldi flokkurinn falla.

Mótmæli af þessu tagi í Kína eru afar sjaldgæf og virðist sem svo að meginástæðan fyrir þeim sé andstaða við sóttvarnareglur. Kínverskur almenningur hefur lifað við mikinn efnahagsgróða síðustu áratugi og það þyrfti að öllum líkindum meira til en langt útgöngubann til að koma af stað byltingu.